6 PAŹDZIERNIKA - AMATORSKI KLUB FILMOWY

A Bunch of Amateurs, reż. Kim Hopkins, 2022, Wielka Brytania, 95 min

Bradford Movie Makers to najstarszy i jeden z ostatnich amatorskich klubów filmowych na świecie, założony w 1932 roku, kiedy złota era Hollywood inspirowała powstanie podobnych inicjatyw w różnych zakątkach globu. Klub przyciąga fanów kina w różnym wieku, głównie mężczyzn. Spotykają się w każdy poniedziałek w podupadłym, ozdobionym graffiti klubie, aby wspólnie obejrzeć film. Dodatkowo planują projekty, w których łączą swoje talenty i pasję do majsterkowania. Prezentują je skromnej publiczności w chylącym się ku upadkowi budynku. Właściciel od pięciu lat nie żąda czynszu, a oni nie mają funduszy na koncie. Wydaje się, że są reprezentantami wymierającego gatunku pasjonatów, niektórzy zresztą wyglądają, jakby pochodzili z minionej epoki. Łączy ich wspólnota, życzliwość i pasja, mimo że pojawiają się między nimi napięcia i zazdrość. Harold, jeden z najstarszych członków klubu, marzy o zaśpiewaniu „Oh What a Beautiful Morning” z musicalu „Oklahoma”, chociaż nie potrafi śpiewać ani jeździć konno. Próby dotarcia do nowej publiczności skazane są na niepowodzenie. Kiedy pojawia się epidemia COVID-19 i klub musi zostać zamknięty, okazuje się, jak wielką wartością jest grupa kinofilskich zapaleńców, dla których amatorski klub filmowy staje się całym światem i antidotum na bezosobową erę cyfrową. Film jest dokumentalną odsłoną dobrze znanych brytyjskich feel-good-movies, gdzie grupa bohaterów robi wszystko by uratować ukochane przez siebie miejsce. Przywodzi na myśl filmowe komediodramaty Kena Loacha, będąc zarazem pięknym hołdem dla miłości do kina.     

Pytanie do filmu: Miłość do kina to nie tylko oglądanie, ale… dokończ to zdanie i omów/zaprezentuj konkretny, realny przykład kino-fanowskiej, kinofilskiej działalności.

13 PAŹDZIERNIKA - COPA 71

Copa 71, reż. James Erskine, Rachel Ramsey, 2023, Wlk. Brytania, 90 min.

Mistrzostwa świata kobiet w piłce nożnej po raz pierwszy zostały zorganizowane przez FIFA w 1991 roku. To wydarzenie postrzegamy jako oficjalny początek nowej ery w historii sportu, ale czy słusznie? 20 lat wcześniej odbył się w Meksyku pierwszy turniej zespołów kobiecych, który został zapomniany i wymazany z kart historii. Fakt, że zdecydowana większość fanów piłki nożnej nie wie nic o Copa 71 świadczy o tym, jak niewygodnym wydarzeniem była dla władz światowego futbolu. Turniej zorganizowano i rozegrano w blasku fleszy oraz kamer telewizyjnych, z udziałem sponsorów, gdzie rok wcześniej odbyły się finały mistrzostw świata mężczyzn. Podczas imprezy zawodniczki traktowane były przez media jak gwiazdy rocka.

Film odkrywa przed nami bogactwo archiwalnych materiałów dotyczących turnieju, nazywanego Pucharem Świata Kobiet, w którym wzięły udział zespoły z Argentyny, Meksyku, Danii, Włoch, Anglii i Francji. Mecze na słynnym stadionie Azteca zgromadziły 100 000 widzów, co do tej pory było nieosiągalne na zawodach sportów kobiecych. Poznajemy bohaterki tamtych meczów, które do tej pory nie miały okazji do podzielenia się wspomnieniami z szeroką publicznością. Zdradzają, co działo się na boisku i poza nim. Często, w swoich miastach i rodzinach, spotykały się z seksizmem i lekceważeniem. Pomimo dyskryminacji, spełniły swoje marzenia na oczach całego świata. Te kobiety odkryły, czym są władza, wolność i spełnienie. W filmie występują również złote medalistki igrzysk olimpijskich w piłce nożnej: Brandi Chastain i Alex Morgan a za jego produkcję odpowiadają między innymi Venus i Serena Williams.

Pytanie do filmu: O jakim sportowcu lub drużynie chciałabyś obejrzeć film? Z zastrzeżeniem: nie mówimy o tych najpopularniejszych, ale z odkryciem dla świata ciekawej, mniej znanej historii.

20 PAŹDZIERNIKA - COEXISTENCE, MY ASS!

Coexistence, My Ass!, reż. Amber Fares, 2025, Francja, USA, 95 min

Noam Shuster Eliassi potrafi z humorem podejść do każdej sytuacji. Wychowała się w „Oazie Pokoju” – jedynej takiej osadzie w Izraelu zamieszkałej przez żydowsko-palestyńską społeczność. Mimo żydowskiego pochodzenia biegle mówi po arabsku, a jej najlepszą koleżanką jest Palestynka Ranin, z którą zna się z piaskownicy.

Do osady przyjeżdżały kiedyś takie osobowości, jak Hilary Clinton, Jane Fonda czy Dalaj Lama. Noam została aktywistką na rzecz pokojowego współistnienia dwóch narodów oraz delegatką do ONZ. Uprawia również stand-up, do czego zainspirował ją – jak sama przyznaje – „żydowski komediant” i prezydent Ukrainy Wołodymyr Zelenski. W humorze znajduje skuteczną broń i aktywne narzędzie do przełamywania barier. Szybko zdobywa popularność w izraelskich i palestyńskich mediach oraz w USA, ale dla skrajnie prawicowych Żydów staje się wrogiem narodu. Jej energia i pozytywne nastawienie magnetyzują.

Gdy wybuchają demonstracje przeciw rządom Netanjahu, Noam przyłącza się do nich ze swoim hasłem – nie ma demokracji bez Palestyńczyków. Tragiczne wydarzenia z października 2023 roku stawiają przed nią jednak nowe wyzwania.

27 PAŹDZIERNIKA - CAŁE TO PIĘKNO I KREW

All the Beauty and the Bloodshed, reż. Laura Poitras, 2022, USA, 113 min

Aktywistka Nan Goldin i artystka Nan Goldin są ze sobą nierozerwalnie związane. Reżyserka Laura Poitras (nagrodzona Oscarem® za „Citizenfour” prezentowany na festiwalu MDAG w 2015 roku) pokazuje życie i twórczość Goldin ze swojej perspektywy. Podąża także na organizowane przez swoją wyjątkową bohaterkę kreatywne protesty. Artystka opuściła dom w młodym wieku i dokonała przełomu jako fotografka dzięki „Balladzie o seksualnej zależności” („The Ballad of Sexual Dependency”) – serii porywających, kolorowych, intymnych zdjęć przedstawiających gejowską subkulturę, ją samą, jej rodzinę i przyjaciół. Obecnie całą energię poświęca założonej przez siebie grupie aktywistycznej PAIN (Prescription Addiction Intervention Now), która staje w obronie osób uzależnionych od środków przeciwbólowych i walczy z producentami tych leków – rodziną Sacklerów. Za pośrednictwem firmy Purdue Pharma zarobili miliardy dolarów na sprzedaży środku OxyContin, przyczyniając się do kryzysu opioidowego w USA. Goldin przepisano ten lek po operacji kolana i od razu się od niego uzależniła. Do tamtego momentu znała Sacklerów tylko jako filantropów, którzy sponsorowali wiodące muzea, w których wystawiano jej własne prace. Dziś przewodzi grupie walczącej o pociągnięcie do odpowiedzialności winnych za kryzys, który doprowadził do śmierci pół miliona Amerykanów. Ich protesty wieńczą pozwy prowadzone pro bono przez najlepszych prawników w Stanach. Tytuł filmu odnosi się do opinii psychiatrów na temat siostry Goldin – Barbary, która popełniła samobójstwo w zakładzie psychiatrycznym. W raporcie na jej temat powtarzało się jedno zdanie: ona widzi przyszłość, całe piękno i rozlew krwi.

3 LISTOPADA - NAGŁE PRZEBŁYSKI GŁĘBI ISTNIENIA

A Sudden Glimpse To Deeper Things, reż. Mark Cousins, 2024, Wlk. Brytania, 88 min

Film z narracją Tildy Swinton, który zgłębia tajemnicę kreatywności, zabierając nas w podróż po świecie sztuki. Reżyser Mark Cousin, znany ze swoich monumentalnych filmów o historii kina, przygląda się życiu i twórczości szkockiej artystki Wilhelminy Barns-Graham (1912-2004). Unikalne podejście malarki do kolorów odkrywa przed nami nowe sposoby postrzegania malarstwa abstrakcyjnego. Prezentuje, w jaki sposób tworzymy osobiste relacje z dziełami sztuki, bez względu na to, czy są one sławne czy nie, a także z ich twórcami i twórczyniami, których najczęściej nigdy nie spotkaliśmy. Bohaterkę poznajemy przez serię zdjęć przedstawiających piękną, siwą, starszą kobietę w ciepłych butach i kurtce. Reżyser gra z naszym stereotypowym postrzeganiem starszej osoby na zdjęciach, stopniowo usuwając prozaiczne szczegóły po to, żeby odsłonić jej radykalne i niezwykle piękne prace.

Śledzimy początek twórczości Barns-Graham w St. Andrews w Szkocji, a także przełomową dla niej wizytę na lodowcu Grindelwald, która wpłynęła nie tylko na jej sztukę, lecz także i późniejsze życie. Willie (jak potocznie ją nazywano) przez większość kariery nie była pupilką krytyków. Mizoginistyczny klimat epoki, w której żyła, spowodował, że nie została zapamiętana przez historię jako geniuszka, która była. Film nie tylko dokumentuje wizjonerską artystkę, ale inspiruje również do odkrywania jej niezwykłej spuścizny.

17 LISTOPADA - REPLIKA

Replica, reż. Chouwa Liang, 2026, Francja, Australia, Chiny, 90 min

Trzy młode Chinki sięgają po wirtualnych partnerów, żeby wypełnić emocjonalną pustkę i odnaleźć niezależność. Qin, dwudziestokilkuletnia pracownica fabryki, tworzy oddanego wirtualnego chłopaka, próbując uciec od samotności. Muna, żona i gospodyni domowa, korzysta z AI, by odzyskać poczucie kobiecości i autonomii. Pewna siebie i niezależna Sonya traktuje wirtualną relację jak emocjonalny eksperyment – aż do momentu, gdy jej oczekiwania zostają zachwiane. W miarę pogłębiania się cyfrowych więzi, film ukazuje kruchość granicy między emocjonalną wolnością a zależnością od AI. Bada, jak sztuczna inteligencja redefiniuje miłość, intymność i więzi, stawiając pytania o współczesne role płciowe i granice autonomii w chińskim społeczeństwie.

24 LISTOPADA - NIEBEZPIECZNY CHŁOPAK

A Dangerous Boy, reż. Ole Bendtzen, 2024, Dania, 90 min

Sigurdur Thordarson, znany jako Siggi, został hakerem w wieku 12 lat a jako 14-latek ujawnił korupcję w islandzkich bankach. Nazwany „nastoletnim sygnalistą” w 2010 roku dołączył do WikiLeaks, gdzie nawiązał ojcowską relację z Julianem Assangem i stał się jednym z jego najbliższych współpracowników. Gdy FBI rozpoczęło śledztwo w sprawie działalności WikiLeaks, Siggi zgodził się na współpracę i stał się informatorem amerykańskiego wywiadu na temat wewnętrznych praktyk firmy. Jego wiarygodność została jednak szybko podważona. Postawiono mu kilka zarzutów o napaść na tle seksualnym na nieletnich chłopców oraz oszustwa finansowe.

Film śledzi losy Siggiego na przestrzeni kilku lat i splata ze sobą kilka wątków. Opowiada o patologii współczesnej sfery finansów, a także roli hakerów w ujawnianiu korupcyjnych zachowań i ryzyku, jakie się z tym wiąże. Ukazuje, w jaki sposób pozyskiwane są dzisiaj tajne informacje, a także jak szybko można stracić zaufanie poprzez zdradę w imię własnych korzyści. Jest też trudną narracją o dojrzewaniu – świadectwem mrocznego okresu dorastania hakera, który już jako nastolatek działał poza granicami prawa.

1 GRUDNIA - W CENTRUM KOMIKSU

Comic Book Shop, reż. Maciej Aleksander Bierut, 2021, Polska, 78 min

Humorystyczna kronika kultury komiksu w Polsce pokazana przez pryzmat kultowego sklepu, który zrzesza pasjonatów. Warszawskie Centrum Komiksu to najstarszy sklep z komiksami w Polsce, prowadzony nieprzerwanie od początku lat 90. XX wieku. Kuba wraz z ojcem oddają się swojemu miejscu z taką pasją, że już dawno zyskało miano legendarnego. Sklep stał się centrum spotkań różnorodnych czytelników – od pasjonatów po samych twórców czy wydawców. Centrum Komiksu ma tak bogatą historię, że na jej kanwie film przygląda się przemianom rynku wydawniczego w Polsce. Oglądamy różne jego oblicza: opowieści o właścicielach i wiernych klientach, historię o trudach wydawniczych i problemach, przed jakimi stają sami twórcy. Poznajemy wszystkie odcienie tego barwnego świata.

8 GRUDNIA - LYNCH / OZ

Lynch / Oz, reż. Alexandre O. Phillippe, 2022, USA, 110 min

Co łączy filmy Davida Lyncha z „Czarnoksiężnikiem z krainy Oz” Lymana Franka Bauma? Fascynacja, inspiracja, czy obsesja? „Nie ma dnia, abym o tej książce nie myślał” – przyznaje reżyser. Oparty na wyobraźni świat Bauma i niecodzienna wersja rzeczywistości Lyncha wydają się bardzo podobne. Odniesienia do „Czarnoksiężnika z krainy Oz” obecne są w całej twórczości Lyncha, od czerwonych butów, pustych wiatrów, bąbelków z pajęczyny, naiwnych młodych kobiet w strasznych tarapatach i bohaterek o imieniu Judy, po dosłowne podobieństwo Dorotki z „Czarnoksiężnika z krainy Oz” z Lulą z „Dzikości serca”.

Film pokazuje, jak bardzo kultowa książka dla dzieci obecna jest w twórczości wyrosłego z kultury amerykańskiej reżysera. Opowiadają o tym wybitni krytycy i filmowcy, w tym John Waters, David Lowery, Karyn Kusama, Justin Benson i Aaron Moorhead, którzy wskazują na zaskakującą sieć tropów i powiązań. Dzieląc się spostrzeżeniami na temat związków Lyncha z „Czarnoksiężnikiem z krainy Oz”, łączą w filmie głęboko przemyślany komentarz z mistrzowsko zmontowaną serią klipów filmowych. To jednak coś więcej niż tylko niecodzienne spojrzenie na filmowca i jego obsesję – to zapierająca dech w piersiach medytacja nad rolą kina w kształtowaniu i odzwierciedlaniu naszych marzeń.

15 GRUDNIA - CZĘŚCI INTYMNE

Body Parts, reż. Kristy Guevara-Flanagan, 2022, USA, 86 min

Czy w momencie, kiedy aktorka przekracza próg planu zdjęciowego, jej ciało staje się własnością (najczęściej męskich) twórców? Jak w przeszłości i obecnie pokazuje się nagość i seks w filmach? Czy w przemyśle filmowym jest miejsce dla ciał, które nie wpisują się w stereotypowe wyobrażenia o atrakcyjności? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi szukają w filmie reżyserki, scenarzystki i aktorki, między innymi Jane Fonda, Joey Soloway, Angela Robinson, Karyn Kusama, Rose McGowan, Rosanna Arquette, Alexandra Billings, Stacy Rukeyser czy Emily Meade. Historia emancypacji łączy się w filmie z historią kina, pokazującego przez dziesiątki lat przyjemność i pożądanie na ekranie wyłącznie z męskiej perspektywy. Obecnie standardy pracy, jak chociażby zatrudnianie koordynatorów_ek scen intymnych, zmieniają się. Z drugiej strony ciała, najczęściej aktorek, pojawiające się na ekranie są retuszowane na ogromną skalę, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Stojący na rozdrożu przemysł musi zdecydować, w którą stronę chce zmierzać – równości i naturalności czy wykluczenia i idealizacji.

12 STYCZNIA - Z WNĘTRZA

From Within, reż. Cezary Grzesiuk, Kystian Kamiński, Tomasz Szwan, 2019, Polska, 90 min

Zdzisław Beksiński (1929-2005) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich malarzy XX wieku. Jego surrealistyczne, wizyjne malarstwo, po dziś dzień budzi szerokie zainteresowanie wśród odbiorców i pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów. W latach 1987-1997 Beksiński dokumentował kamerą życie rodzinne i proces powstawania swoich obrazów.

Film w całości składa się z materiałów wideo zrealizowanych przez samego mistrza i jego najbliższych. Ten unikatowy intymny dziennik jest zarazem kroniką przemian społecznych w Polsce, upadku komunizmu i pierwszych lat demokracji. Twórcy filmu starają się pozostać obiektywnymi kronikarzami około 300 godzin materiału wideo, jaki pozostawił po sobie Beksiński. „Z wnętrza” jest swoistą ostatnią pracą Mistrza – próbą zmierzenia się z nieubłaganie upływającym czasem.

17 STYCZNIA - I KRÓL RZEKŁ: “CO ZA FANTASTYCZNA MASZYNA!” - pokaz w kinie

And the King Said, What a FANTASTIC MACHINE, reż. Axel Danielson, Maximilien Van Aertryck, 2023, Szwecja, Dania, 88 min

Podróż po rozległym historycznie oceanie współczesnej kultury medialnej. Dowiadujemy się, jak powstała camera obscura, oglądamy pierwszy pokaz ruchomego obrazu, obserwujemy wynalezienie kamery internetowej, odwiedzamy dzisiejsze Hollywood i poznajemy lepiej świat wypełniony 45 miliardami aparatów.

Dowcipny i prowokujący do myślenia film śledzi rozwój kultury obrazu w znanej nam do tej pory formie. Łączy propagandowe materiały o Władimirze Putinie i Kim Jong-unie, z materiałami zza kulis grupy bojowników ISIS w Jemenie, newsami transmitowanymi na żywo, klipami rosyjskiej młodzieży wykonującej karkołomne akrobacje na szczycie najwyższych budynków świata, newsami transmitowanymi na żywo, a także wstrząsającymi fotografiami prasowymi przedstawiającymi przemoc.

Film poszerza nasze rozumienie wizualnego świata, w którym obecnie żyjemy. Zadaje pytanie o niekontrolowaną obsesję ludzkości na punkcie obrazu i społeczne konsekwencje, jakie się z tym wiążą. Bada wpływ kultury medialnej na społeczne zachowania, a także skutki, jakie niesie ze sobą fakt bycia narażonym na miliardy obrazów konkurujących codziennie o naszą uwagę. Aparat to fantastyczny wynalazek, o ile nie jest traktowany jako maszyna napędowa wartego miliardy euro przemysłu wizualnego.